سرمایه گذاری و ارزش طلا

سرمایه گذاری طلا

طلا معمول ترین فلز گرانبها برای سرمایه گذاری میباشد. سرمایه داران، طلا را به عنوان برترین گزینه در شرایط بحران اقتصادی، سیاسی، اجتماعی یا سایر بحران های مالی خریداری می کنند. این بحران ها می تواند شامل رکود بازار بورس، کاهش نقدینگی، تورم، جنگ و ناآرامی های اجتماعی باشد. هم چنین سرمایه گذاران طلا را هنگام رونق بازار سهام خریداری می کنند تا به سود مالی دست یابند.

ارزش طلا

در طول تاریخ، طلا را اغلب به عنوان پول استفاده می کردند و به جای تعیین هزینه طلا، سایر هزینه ها بر پایه آن تعیین می گردید. بعد از جنگ جهانی دوم و در پی کنفرانس برتون وودز (Bretton Woods) در سال 1946، استاندارد طلا با تثبیت هزینه آن در 35 دلار بر هر اونس تعیین شد. این سیستم تا سال 1971 برقرار بود تا آن که ایالات متحده، تبدیل مستقیم دلار آمریکا به طلا را متوقف نمود. از سال 1968 معیار معمول برای تعیین هزینه طلا، کنفرانس های تلفنی میباشد که روزی دو بار با حضور نمایندگان پنج بنگاه معامله کننده شمش انجام میشود و به آن «معیار طلای لندن» (London Gold Fixing) می گویند. علاوه بر این، شاخص روزانه دیگری هم وجود دارد که به آن «بهای لحظه ای» (Spot Price) گفته میشود که عبارت میباشد از هزینه هر لحظه این فلز با توجه به بهای آن در بورس های سراسر دنیا. جدول ذیل هزینه طلا را نسبت به کالاها و سایر شاخص ها نشان میدهد.

سرمایه گذاری طلا
در مارس سال 2008 طلا به بالاترین هزینه اسمی خود، یعنی 80/1002 دلار دست یافت. ولی در واقع هنوز با رکورد 850 دلاری سال 1980 فاصله دارد. بعدا به پایین تر از 50/709 دلار در ماه نوامبر رسید و دوباره سیری صعودی به خود گرفت و بار دیگر در سپتامبر سال جاری موقتا از مرز 1000 دلار فراتر رفت.

عوامل موثر بر هزینه طلا

بهای این فلز گرانبها، همانند سایر کالاها و سرمایه گذاری ها، برپایه عرضه و تقاضا تعیین میشود. ولی برخلاف دیگر اقلام قابل سرمایه گذاری، ذخیره و یا در معرض فروش قرار دادن آن در بازار نقش مهمی در تعیین هزینه بازی میکند، زیرا تقریبا پایان حجم طلایی که تا به امروز استخراج شده است، قابلیت آن را دارد که با قیمتی متناسب به بازار عرضه شود. در اواخر سال 2006 کل طلای استخراج شده تا آن وقت 158 هزار تن تخمین زده شد. این میزان طلا حجمی برابر با یک مکعب به ابعاد 2/20 متر را اشغال میکند. با این میزان فراوان طلای ذخیره شده در مقایسه با تولید سالانه، هزینه طلا بیش تحت تاثیر شرایط میباشد تا میزان تولید. طبق گزارش شورای جهانی طلا (World Gold Council)، تولید طلای معدنی در چند سال اخیر نزدیک به سالانه 2500 تن میباشد که حدود 2000 تن آن در صنعت جواهرسازی و تولید محصول های صنعتی و دندانپزشکی به مصرف می رسد و 500 تن دیگر به بخش سرمایه گذاری های کوچک و معاملات بورس طلا (ETF) وارد میشود. تقاضای سالانه برای طلا 1000 تن بیش از تولید معدنی آن میباشد که از فروش بانک های مرکزی و سایر منابع تامین میشود.

بانک مرکزی و صندوق بین المللی پول نقش مهمی در تعیین هزینه طلا بازی می کنند. در اواخر سال 2004، بانک مرکزی و سازمان های رسمی 19 درصد از پایان طلای موجود در روی زمین را به عنوان ذخایر رسمی طلا معرفی کردند. براساس تفاهمنامه طلای واشنگتن یا WAG (Washington Agreement on Gold) که در سپتامبر 1999 به اجرا درآمد، فروش طلا بوسیله اعضای این تفاهمنامه، از جمله اروپا، ایالات متحده، ژاپن، استرالیا، بانک پرداخت های بین المللی (BIS) و صندوق بین المللی پول را به کمتر 400 تن در سال محدود شده است. در این مدت بانک های مرکزی اروپا، همچون بانک انگلستان و بانک ملی سوییس، از فروشندگان اصلی طلا بوده اند. اگرچه معمول نیست که بانک های مرکزی خرید طلا را از پیش اعلام کنند، ولی برخی کشورها همانند موردی که در اواخر سال 2005 برای روسیه اتفاق افتاد، علاقمندی خود را به زیاد شدن هرچه بیش ذخایر طلا نشان داده اند. در اوایل سال 2006، چین که تنها 3/1 درصد از ذخایر خود را بصورت طلا نگهداری می نمود، اعلام داشت در جستجوی راه هایی میباشد تا بتواند درآمدهای این کشور را به ذخایر رسمی تبدیل بکند. بازارهای بورس امیدوارند این امر به معنی آن باشد که چین می خواهد ذخایر خود را همچون دیگر بانک های مرکزی بر پایه طلا قرار دهد.

ورشکستگی بانک ها: در زمانیکه می شد دلار را به طور کامل به طلا تبدیل نمود، هر دو حکم پول را داشتتند. ولی اکثر مردم ترجیح می دادند به جای سکه های سنگین طلا، پول کاغذی بانکی با خود حمل کنند. اگر مردم احتمال می دادند امکان دارد بانکشان ورشکسته شود، یکباره سپرده های خود را از بانک خارج می کردند. این اتفاقی بود که طی بحران جهانی و سقوط اقتصاد ایالات متحده در سال 1930 رخ داد. در آن وقت روزولت، رییس جمهوری ایالات متحده وضعیت فوق العاده اعلام نمود و مالکیت طلا بوسیله شهروندان آمریکایی را غیر قانونی خواند.

نرخ بهره کم یا منفی: اگر اوراق بهادار، سرمایه و مستغلات به میزان کافی سود نداشته باشد، آنگاه تقاضا برای طلا و سایر انواع سرمایه گذاری زیاد شدن می یابد. مثالی از این شرایط، دوره تورم همراه با رکود میباشد که در سال 1970 رخ داد و منجر به تشکیل حباب اقتصادی در بازار فلزات گرانبها شد.

جنگ، تعرض، غارت، بحران: هنگام بروز بحران های ملی، مردم می ترسند که سهامشان توقیف شود و یا آن که که پول رایج ارزش خود را از دست بدهد. در این حالت، طلا را محصولی می بینند که می تواند همواره تامین کننده مخارجشان باشد. بنابراین هنگامی یک عدم قطعیت بزرگ، مثلا جنگ بروز میکند، تقاضا برای طلا زیاد شدن می یابد.

سرمایه گذاری های طلایی

سرمایه گذاران طلا را به دو دلیل عمده خریداری می کنند؛ یکی کسب درآمد در هنگام زیاد شدن هزینه آن و دوم ذخیره آن بمنظور هجینگ در شرایط بحران های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی یا مالی. سرمایه گذاری طلا بصورت مستقیم، یعنی مالکیت سکه یا شمش و بصورت غیرمستقیم، یعنی ETF، سندها، حساب، سهام و … امکانپذیر میباشد. لذا با توجه به جذابیت های موجود و تنوع روشهای سرمایه گذاری، بررسی های مقتضی و استراتژی های ضروری برای این مهم همواره مورد توجه سرمایه گذاران میباشد.

تحلیل پایه

سرمایه گذاران با استفاده از تحلیل پایه، وضعیت اقتصاد کلان را بررسی می کنند که شامل شاخص های بین المللی اقتصاد، همچون نرخ رشد تولید ناخالص داخلی (GDP)، تورم، نرخ بهره، بهره وری و بهای انرژی میباشد. هم چنین نسبت سالانه عرضه به تقاضای طلا را هم بررسی می کنند. در انتهای سال 2005، شورای جهانی طلا تولید این فلز را در سراسر جهان 3859 و تقاضای جهانی آن را 3754 تن برآورد نمود. بر این اساس در سال 2005 مازاد عرضه ای بالغ بر 105 تن وجود داشت. در حالی که انتظار نمی رود تولید طلا در آینده ای نزدیک تغییر بکند، نسبت عرضه و تقاضا به دلیل مالکیت خصوصی به سرعت قابل تغییر خواهد بود.

نقش شمش های طلا اغلب با سهام مقایسه میشود. این دو نوع سرمایه اساسا متفاوت هستند. برخی معتقدند طلا، ذخیره ارزش (بدون رشد) میباشد، در حالی که سهام را بازگشت ارزش می دانند یعنی رشدی که از زیاد شدن واقعی هزینه آن به علاوه سود به دست می آید. در شرایط پایدار سیاسی، سهام و اوراق بهادار برترین گزینه سرمایه گذاری هستند. از سال 1800، ارزش سهام در مقایسه با طلا ارزش بیشتری کسب کرده که دلیل آن پایداری سیاسی آمریکا بوده میباشد. این زیاد شدن ارزش، بصورت دوره ای تغییر میکند، گاهی ارزش طلا بیش میشود و گاهی ارزش سهام. شاخص داو جونز در سال 1980 (پایان بازار بی رونق 1970)، با درج نسبت یک به یک به پایین ترین حد خود رسید و در دهه های 1980 و 1990 دوباره به همان نقطه های اوج پیش بازگشت. پیک سال 1980 با حمله اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان و تهدید جهانی گسترش کمونیسم همزمان بود. این نسبت در ژانویه سال 2000 به اوج خود رسید و بعد از آن سقوط سریعی را در قبل گرفت.

در نوامبر سال 2005، ریک موناریز (Rick Munarriz) این پرسش را مطرح نمود که یک سهم از سهام شرکت گوگل (google) سرمایه بهتری میباشد یا یک اونس طلا! مقایسه خاص میان این دو نوع سرمایه زیاد متفاوت، ذهن بسیاری را درگیر نمود و این مساله زیاد بحث برانگیز شد. در آن وقت هزینه یک سهم گوگل و یک اونس طلا نزدیک به 700 دلار بود. در چهارم ژانویه سال 2008، هزینه یک اونس طلا به اندازه 77/30 درصد از هزینه هر سهم گوگل قبل افتاد. چون در آن تاریخ و در بازار بورس ایالات متحده، هزینه هر اونس طلا به 19/859 دلار و هزینه هر سهم گوگل به 657 دلار رسید. در 24 ژانویه سال 2008، هزینه هر اونس طلا برای نخستین بار به 900 دلار و به دنبال آن در مارس همان سال، در پی شروع بحران اقتصادی ایالات متحده، به 1000 دلار رسید. در انتها این سال هر سهم گوگل برابر با 65/307 دلار و هر اونس طلا برابر با 866 دلار بود.

اگر فقط به سرمایه گذاری طلا دل خوش کنیم، به دلیل حساس بودن آن، ریسک را پذیرفته ایم. ولی به خاطر ارزشی که این فلز دارد، میبایست ریسک آن را هجینگ نمود و از آن جا که اینکار قیمت اضافی بر سرمایه گذار تحمیل میکند، برخی تمایل دارند سرمایه ای مشترک را برگزینند.

تحلیل تکنیکی

سرمایه گذاران طلا همچون سهامداران، امکان دارد که تصمیم گیری هایشان را منوط به تحلیل هایی نمایند که مطالعه دیاگرام، میانگین متحرک، تبادلات بازار و سیکل اقتصادی بمنظور قبل بینی هزینه آینده را شامل میشود.

استفاده از اهرم

سرمایه گذاران سرسخت موقعیت خود را با قرض گرفتن پول در مقابل دارایی های طلایشان تقویت و به نوعی اهرم می کنند و با سرمایه قرضی به خریداری مقدار بیشتری طلا اقدام می ورزند. این روش Carry Trade نامیده میشود. اهرم نمودن جزو لاینفک خرید طلا و سهام شرکتهای تولید کننده آن میباشد. اهرم و Carry Trade می تواند درآمد سهام و ریسک های مربوطه را هم زیاد شدن دهد.

قبل فروش و قبل خرید

از آوریل سال 2001 تاکنون، هزینه طلا بر حسب دلار آمریکا بیشتر از سه برابر زیاد شدن یافته میباشد. گزارش شورای جهانی طلا در فوریه 2009 نشان داد که تقاضای طلا در نیمه دوم سال 2008 به سرعت زیاد شدن یافته میباشد. تقاضای طلا برای سرمایه گذاری که شامل ETF، شمش و سکه میباشد در سال 2008 به میزان 64 درصد بیش از سال قبل از آن بود.

در قرن اخیر بیش بحران های اقتصادی (مانند افول بزرگ، جنگ دوم جهانی، نخستین و دومین بحران نفت) نسبت شاخص داو جونز به طلا را کاهش داد. این نسبت در فوریه سال 2009 به ذیل 8 رسید. در شرایط بحران، سرمایه گذاران تلاش می کنند با تبدیل دارایی هایشان به فلزات گرانبهایی چون مس و طلا، آنان را از خطر زوال به دور دارند.